Archieven: Events

Dit concert gaat door, ik word vanwege mijn hartinfarct vervangen door Gijs van Schoonhoven.

Uitvoering van La Nativité du Seigneur, van Olivier Messiaen, met lichtbeelden geprojecteerd op het Walcker-orgel.

Secretaire-orgel:

Georg Philipp Telemann (1681-1767)
* Fantasie TWV33 nr. 7 & 8 (Nr 7: Presto-Largo-Presto; Nr 8: Presto-Cantabile-Presto; Nr 7 Presto.)

Joseph Haydn (1732-1809)
* 5 Flötenuhr-Stücke (1892): Presto, Andante, Allegretto, Menuett, Presto

Hoofdorgel:

Johann Gottfried Walther (1684-1748)
* Concerto del Sigr. Meck appropriato all’ Organo in b-klein (in werkelijkheid is dit werk van Antonio Vivaldi; concerto nr. 1, RV388)

Johann Sebastian Bach (1685-1750)
* Fuga in b-moll (“Corelli-Fuga”) BWV 579

Wilbert Berendsen (*1971):
* Improvisatie

Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847):
* Sonate Op. 65 nr II in c-moll: Grave-Adagio, Allegro maestoso e vivace, Fuga: allegro moderato

Beiaard Stadhuis (19.00-19.45)

William Byrd (1543-1623)
* The Bells (Uit Fizwilliam Virginal Book, bewerking Bernard Winsemius)

Johann Pachelbel (1653-1706)
* Aria Sebaldina (Uit Hexachordum Apollinis, bewerking Bernard Winsemius)

Arcangelo Corelli (1653-1713)
* Concerto Grosso nr. 10 in C (bew, Henk Verhoef)
– Preludio – Andante Largo
– Allamanda – Allegro
– Adagio
– Allegro
– Minuetto

Wilbert Berendsen (*1971)
* Improvisaties over Jazz-standards:
– Take the A Train
– Sunny side of the Street
– Sentimental Mood

Ronald Barnes (1927-1997)
* A Whimsy

 

Grote of Martinuskerk (20.00-20.40)

Koororgel:

Georg Philipp Telemann (1681-1767)
* Fantasie TWV33 nr. 7 & 8
Nr 7: Presto­-Largo-Presto; Nr 8: Presto-Cantabile-Presto; Nr 7 Presto.

Girolamo Frescobaldi (1583-1643)
* Recercar con obligo di cantare la quinta parte senza toccarla (Uit: Fiori Musicali, 1635; met gezongen 5^e stem)

 

Hoofdorgel:

Johann Gottfried Walther (1684-1748)
* Concerto del Sigr. Meck appropriato all’ Organo in b-klein (in werkelijkheid is dit werk van Antonio Vivaldi; concerto nr. 1, RV388)

Johann Sebastian Bach (1685-1750)
* Fuga in b-moll (“Corelli-Fuga”) BWV 579

Dieterich Buxtehude (1637-1707)
* Koraalbewerking over “Komm Heiliger Geist, Herre Gott”
* Præludium Pedaliter D-dur

 

Wilbert Berendsen, de drie orgels in de Martinikerk

Freytag-orgel
Georg Philipp Telemann (1681-1767)
* Fantasie TWV33 nr. 7 & 8
Nr 7: Presto­-Largo-Presto; Nr 8: Presto-Cantabile-Presto; Nr 7 Presto.

Flentrop-orgel
Johan Beeftink (*1941)
* Partita “Christe qui lux es et dies”
Cantus, Ricercare, Labyrint, Toccata, Ostinato, Cantus plenus

Walcker-orgel
Eelke Mobach (1836-1898)
* Prelude en Fuga in d-mineur

Healey Willan (1880-1968)
* Chorale Prelude on a melody by Orlando Gibbons (Song 13)
* Chorale Prelude on a melody by Melchior Vulpius (Gelobt sei Gott)

Jean Langlais (1907-1991)
Uit: Neuf Pièces (1942-1943)
* Chant héroique (opgedragen aan Jehan Alain, mort pour la France, 1940)
* Chant de paix
* Chant de Joie

Toelichting: Frisse muziek van Telemann, vlot en verrassend geschreven opent dit concert op het oudste orgel van de Martinikerk. De in totaal 36 fantasieën zijn vaak in paren geschreven, en de componist vraagt ons na de tweede fantasie van elk paar de eerste nog eens te herhalen, waardoor een suite-achtige structuur ontstaat.

Voor het Flentrop-orgel koos ik muziek uit het begin van de jaren ’80 van de vorige eeuw, in een frisse contemporaine stijl, teruggrijpend op oude vormen, geschreven door Johan Beeftink. De partituur (oorspronkelijk verschenen in het Anlooër Orgelboek) opent met een notatie van de hymne, die zingend zal worden voorgedragen.

Getriggerd door een leerling open ik het laatste deel van dit recital op het Walcker-orgel met de schitterende Prelude en Fuga van Eelke Mobach. Het stuk van deze in Bolsward geboren componist ademt tradities en stijl van onder anderen Mendelssohn, Rheinberger en zelfs Stainer. Het combineert prachtig en degelijk passagewerk met een krachtige retoriek en structuur en gevoelige, zangerige recitatieven, die het verhaal van het stuk van begin tot eind boeiend maken.

De Engelse componist Wilan schreef een groot aantal koraalbewerkingen voor orgel, waarbij hij zowel melodie als tekst duidelijk op de voorgrond laat treden. De muziek is toegankelijk en verrassend qua harmonische wendingen en vrijheid. Een genot om te spelen en te beluisteren.

Met de Franse mystiek van Langlais wordt het concert besloten. Met Mobach heeft deze componist zijn blindheid vanaf zijn jonge jaren gemeen. Ik kan geen genoeg krijgen van deze klanken, die rechtstreeks uit de natuur lijken te komen, net als bijvoorbeeld bij Tournemire en Messiaen. Onverwachte kleuren en texturen, wars van cultivering, fris, soms ruw, maar altijd eerlijk en oorspronkelijk. En dan te bedenken dat deze woeste heroïek, hemelse vredigheid én werkelijk uitzinnige vreugde, opborrelden in een door de Tweede Wereldoorlog verscheurde wereld.

Live-muziek op YouTube, met vrienden (Arjen Leistra, Evan Bogerd, Minne Veldman, Sander van den Houten en mijzelf):

Wegens het coronavirus is dit concert helaas geannuleerd.

Programma:

(Flentrop-orgel)
Matthias Weckmann (1616-1674):
* Gelobet seist du, Jesu Christ
Primus versus, Secundus versus, Tertius versus, Quartus versus

(Freytag-orgel)
Johann Gottfried Walther (1684-1748):
* Variaties over “Lobt Gott, ihr Christen allzugleich”

Jan Pietersz. Sweelinck (1565-1621):
* Vier variaties over “Ons is gheboren een Kindekijn”

(Walcker-orgel)
Eugène Gigout (1844-1925):
* Prélude – Choral et Allegro (Uit, Dix Pièces, 1892)

César Auguste Franck (1822-1890):
* Pastorale Op. 19

Dick Klomp (*1947):
* Variaties over “Stille nacht”

Andrew Carter (*1939):
* Toccata on “Veni Emmanuel”

In plaats van La Nativité du Seigneur, dat als onderdeel van het project “Dromen als Messiaen” naar 2021 is opgeschoven, speelt Wilbert Berendsen een toegankelijk programma op alle drie de prachtige orgels in de Martinikerk. Het programma bestaat uit verrassende variaties op bekende Kerstmelodieën in vele stijlen.

De krachtige Noord-duitse muzikale taal komt goed tot zijn recht op het heldere Flentrop-orgel (1953); voor Sweelincks intimiteit en Walthers lieflijkheid heeft het Freytag-kabinetorgel (1805) veel te bieden; en het machtige Walcker-orgel (1916) biedt alle romantische kleuren voor onder anderen Gigout en Franck. Gigout’s minder bekende prelude biedt een Bach-achtig intro en daarna een vriendelijke koraalmelodie. In de omspelingen duikt nu en dan het gregoriaanse Ave-Maria-motief op. Franck’s pastorale is van een tijdloze schoonheid, en een prachtige showcase voor Walcker’s verfijnde tongwerkklank.

De Toccata over “Veni Emmanuel” van de Britse componist Andrew Carter is ook op Franse leest geschoeid en verraadt invloed van Vierne en Dupré,

Een speciale vermelding verdienen de variaties over “Stille Nacht” van de Amsterdamse organist Dick Klomp. Deze werden al in 1977 geschreven, maar braken in 2018 wereldwijd door, mede doordat toen dit bekende kerstlied tweehonderd jaar oud was. De heldere klankkleuren en verrassende ritmiek en harmoniek van deze variaties vervelen nooit en tillen dit werk mijlenver uit boven de vele “zoetige” bewerkingen die er op het “Stille Nacht” bestaan. In 2017 hebben deze variaties ook in Doesburg geklonken.