Litanies

De uiterst veelbelovende componist en organist Jehan Alain kwam om tijdens gevechten in 1940, het begin van de Tweede Wereldoorlog. Kort tevoren was zijn ‘Litanies’ voltooid, een verdere uitbouw van in een eerder werk, Fantasmagories, al gebruikt materiaal.

De partituur is voorzien van het volgende commentaar: Wanneer de christelijke ziel in de nood geen nieuwe woorden vindt om het medelijden van God af te smeken, herhaalt zij zonder ophouden dezelfde aanroeping met een heftig geloof. De rede bereikt haar grens. Enkel het geloof zet zijn opgang voort.

Het litanie-motief, als eerste onbegeleid gespeeld, is niet aan een vast metrum gebonden maar niettemin erg ritmisch. Volgens het litanie-principe wordt het voortdurend herhaald. De afwisseling van de manualen doet een indruk ontstaan van een voorzang en een herneming ervan door een murmelende menigte. Af en toe verbreedt even het tempo. Het slot klinkt als een extatische schreeuw.

In dich hab’ ich gehoffet, Herr

In Tunder’s “In dich hab ik gehoffet, Herr” wordt de echotechniek gebruikt die via Sweelinck en Scheidemann bekend raakte in Duitsland. Evenals bij Schildt wordt de techniek tot het uiterste doorgevoerd, zodat complete polyfonie onstaat tussen de echo’s en de volgende melodieën de echo’s alweer overlappen. Of de melodie wordt per akkoord gespeeld met een echo. Dit alles geeft een verassend, ook improvisatorisch effect: de behandeling van de koraalmelodie valt soms helemaal stil en er wordt gespeeld met een enkel interval of zelfs een enkele toon. Het pedaal heeft afwisselend de functie van continuo-begeleiding en melodie-stem.

Hier is een live-opname, gemaakt tijdens een concert in de Walburgiskerk te Zutphen.