Losse partijen

Voor het maken van losse partijen is het noodzakelijk dat je de muziek voor de individuele partijen opslaat in hun eigen commando’s zoals in de voorgaande voorbeelden.

Je kunt vervolgens iedere losse partij in zijn eigen \score { } plaatsen. Om dit te verduidelijken gaan we uit van de volgende partituur (het begin van de Canzona uit de Funeral Music for Queen Mary van Henry Purcell):

\header {
  title = "Canzona"
  subtitle = "from: Music for the Funeral of Queen Mary (1695)"
  composer = "Henry Purcell"
}

trompI = \relative c''{
\set Staff.instrumentName = "Trumpet I"
\key c \dorian
R1|c4 c c d|es d es b|c d es f|
b,b g'g|r2 f4 f|r2 es4 es|r2 d4 d|
r b c d|es d es f|g g g g|as g as f|
g f g es|f es f g|es d d4. c8|c1 \bar":|" }

trompII = \relative c''{
\set Staff.instrumentName = "Trumpet II"
\key c \dorian
g4 g g g|as g as f|g f g d|es f g as|
g g r2|c4 c r2|bes4 bes r2| as4 as r2|
g4 g r2|c4 c c c|es d es c|f es f d|
es d es c|d c d d|g,as g g|e1 \bar":|" }

trompIII = \relative c'{
\set Staff.instrumentName = "Trumpet III"
\key c \dorian
R1*3|c4 c c d|
es d es b|c es f c|es d es c|d c d f|
es d es f|g g r2|r es4 es|r2 d4 d|
r2 c4 c|c c b b|c c b b|c1 \bar":|" }

trompIV = \relative c'{
\set Staff.instrumentName = "Trumpet IV"
\key c \dorian
\clef F
R1*4|
g4 g g g|as g as f|g f g es|f es f bes,|
es es es'd|c c r2|c4 c r2|f,4 f r2|
es4 es r as|f as g g|c f,g g|c,1 \bar":|" }

\score {
  \new ChoirStaff <<
    \new Staff \trompI
    \new Staff \trompII
    \new Staff \trompIII
    \new Staff \trompIV
  >>
}

music example

Een paar nieuwigheidjes: Een hele maat rust (waarbij de rust in het midden staat) wordt aangegeven met R1, en het achtervoegsel *3 geeft aan dat de lengte met 3 vermenigvuldigd moet worden, waardoor de rust 3 maten beslaat. Lilypond herhaalt automatisch het symbool in de volgende maten. »LP:Meermaatse rusten.

We kunnen de naam van het instrument aan het begin van een balk zetten met

\set Staff.instrumentName = "Trumpet I"

Zie ook »LP:Instrumentnamen.

Nu zijn er verschillende strategieën mogelijk om losse partijen te maken. Eentje is simpelweg een commentaarteken % plaatsen voor de stemmen die je niet wilt hebben, en dan Lilypond uit te voeren. Voor trompet 1 veranderen we het score blokje dan aldus:

\score {
  \new ChoirStaff <<
    \new Staff \trompI
%    \new Staff \trompII
%    \new Staff \trompIII
%    \new Staff \trompIV
  >>
}

music example

Het kan ook zijn dat je een boek wilt maken, met daarin de partituur en vervolgens de losse partijen. In dat geval kun je het score-blok gewoon laten zoals het is, en het volgende toevoegen:

\score {
  \new Staff \trompI
}

\score {
  \new Staff \trompII
}

\score {
  \new Staff \trompIII
}

\score {
  \new Staff \trompIV
}

Tip: uit het eerste blok van deze cursus weet je dat Lilypond altijd één notenbalk aanmaakt, ook als je deze niet expliciet aangeeft met \new Staff. Je kunt bovenstaand dus nog korter schrijven:

\score { \trompI }
\score { \trompII }
\score { \trompIII }
\score { \trompIV }

Wil je elke partij op een losse bladzij, plaats dan een \pageBreak tussen de score-blokken.

Stel nu dat je dit werk wilt uitvoeren met Bes-trompetten. In dat geval is het handig als de partituur gewoon in C blijft staan, maar dat de partijen getransponeerd worden. Hiervoor heeft LP een even krachtige als eenvoudige functie:

\transpose van naar muziek...

In bovenstaand voorbeeld:

\score {
  \new Staff \transpose c d \trompI
}

of, korter geschreven:

\score { \transpose c d \trompI }

music example

De transpose-functie kan muziekexpressies van elke omvang transponeren, van enkele losse noten tot complete partituren. Om bijvoorbeeld de hele partituur voor bes-trompet te schrijven volstaat het toevoegen van een enkel regeltje aan het score-blok:

\score {
  \transpose c d
  \new ChoirStaff <<
    \new Staff \trompI
    \new Staff \trompII
    \new Staff \trompIII
    \new Staff \trompIV
  >>
}

De transpose-functie geldt nu voor de hele constructie \new ChoirStaff << >>, en daarmee voor de complete partituur.

Tip: het transponeren kan in bovenstaand voorbeeld weer even eenvoudig ongedaan worden gemaakt door een commentaarteken % vooraan de regel met de transpose-functie te zetten. Lilypond negeert de opdracht dan en print de muziek weer op de gewone toonhoogte:

\score {
%  \transpose c d
  \new ChoirStaff <<
    \new Staff \trompI
    \new Staff \trompII
    \new Staff \trompIII
    \new Staff \trompIV
  >>
}

Het is nuttig om te beseffen dat de transpose-functie ook toonsoort-aanduidingen transponeert. Vergelijk de volgende twee regels muziek:

muziek = \relative c'{
  c d e f g a b c
  \bar"|."
}

\score {
  {
    \key c \major
    \transpose c e \muziek
  }
}

\score {
  \transpose c e {
    \key c \major
    \muziek
  }
}

music example

Zie ook »LP:Transponeren.