Dynamiek

Dynamische aanwijzingen worden eenvoudig aan de noten geplakt waarvoor ze gelden, zodat Lilypond niet alleen weet hoe het afgedrukt moet worden, maar ook hoe het moet klinken in de MIDI-uitvoer (waarover later meer).

Hier is een voorbeeldje van een mooie melodie uit een niet nader te noemen film (wie het herkent mag het zeggen):

\relative c' {
  \key d \major
  fis2\p\< g8 fis eis fis | cis'4.\f b8 d4. r8 |
  cis16 b cis8~ cis\> a fis2 | b16\! a b8~ b g e2\pp
}

music example

Alle dynamische aanwijzingen beginnen met een backslash \. Bij de eerste noot staan gelijk twee opdrachten: schrijf een p voor piano: \p en begin vervolgens met een crescendo: \<.

Bij de eerste noot van de tweede maat staat \f, waarmee forte wordt aangeduid, en meteen ook het crescendo wordt afgesloten.

Op de tweede regel begint weer een decrescendo (zachter worden), aangegeven door \>. Dit wordt beëindigd in de laatste maat door \!. De combinatie \! beëindigt een crescendo of decrescendo zonder de precieze sterkte aan te geven.

Belangrijk om te weten is dat Lilypond dynamische tekens verticaal op dezelfde hoogte uitlijnt als ze met dezelfde noot zijn verbonden. Bijvoorbeeld een sterkte-aanduiding (p, f, etc.) en crescendo op dezelfde noot, of wanneer een crescendo of decrescendo door een sterkte-aanduiding wordt beëindigd.

In het volgende voorbeeld zijn in de eerste maat de dynamische aanduidingen logisch verbonden, maar in de tweede niet. De layout is daardoor minder fraai (de p staat bijvoorbeeld wat hoog):

\relative c'' {
  \time 12/8
  a8\f\> c b a e c a c e a4.\p
  a8\f c\> b a e c a c e\! a4.\p
}

music example

Welke oplossing de voorkeur verdient verschilt per moment. Later zul je leren dat tekens gemakkelijk te positioneren zijn, ook als ze niet verbonden zijn, en ook hoe je de lengte van crescendi en decrescendi kunt aanpassen zonder de logische band met andere sterkte-aanduidingen kwijt te raken.

In combinatie met liedteksten kan het gewenst zijn dat de dynamische tekens boven de noten geplaatst worden. Dit wordt aangegeven door een dakje ^ voor het dynamische teken te plaatsen:

\relative c' {
  \key d \major
  fis2^\p\< g8 fis eis fis | cis'4.\f b8 d4. r8
}
\addlyrics {
  La la la la la lai -- la la
}

music example

In dit voorbeeld hebben we het dakje alleen gebruikt voor het eerste piano-teken, maar doordat de p, het crescendo en de f logisch met elkaar verbonden zijn gaan ze allemaal mee naar boven. »LP:Dynamische aanduidingen.